น้ำผลไม้เข้มข้น

น้ำผลไม้เข้มข้น

น้ำผลไม้เข้มข้น และการผลิต คืออะไร

น้ำผลไม้เข้มข้น (Concentrated fruit juice) คือ ผลิตภัณฑ์แปรรูปจากผลไม้ ซึ่งได้มาจากการนำน้ำผลไม้โดยการระเหย (evaporation) เพื่อเอาน้ำซึ่งเป็นส่วนประกอบหลักของน้ำผลไม้ออกไปบางส่วน เหลือเพียงส่วนที่เป็นของแข็ง เช่น น้ำตาล กรด วิตามิน แร่ธาตุ เป็นต้น การทำน้ำผลไม้เข้มข้นยี่ห้อไหนดีมีวัตถุประสงค์ อาหารแช่แข็ง

  • ลดน้ำหนักของน้ำผลไม้ เพื่อสะดวกและประหยัดค่าใช้จ่ายในการขนส่ง
  • การถนอมอาหาร ยืดอายุการเก็บรักษาน้ำผลไม้ เพราะการทำให้เข้มข้นทำให้ค่า water activity ของน้ำผลไม้ลดลง ป้องกันการเจริญของจุลินทรีย์ที่ทำให้น้ำผลไม้เสื่อมเสีย รวมทั้งจุลินทรีย์ก่อโรค (pathogen)
  • เป็นวัตถุดิบสำหรับการผลิตผลิตภัณฑ์ชนิดอื่นๆ เช่น น้ำผลไม้พร้อมดื่ม ไอศกรีม ขนมหวาน เป็นต้น
  • การคัดแยกและล้างผลไม้
  • การบดหรือคั้นน้ำผลไม้
  • การกรองเอากากออก
  • การระเหยน้ำออก
  • การเติมน้ำตาลและสารปรุงแต่งอื่นๆ (ถ้าต้องการ)
  • การบรรจุและฆ่าเชื้อ

น้ำผลไม้เข้มข้นทำเองมีหลากหลายชนิด ขึ้นอยู่กับชนิดของผลไม้ที่ใช้ เช่น น้ำส้มเข้มข้น น้ำมะนาวเข้มข้น น้ำองุ่นเข้มข้น เป็นต้น วิธีทำน้ำผลไม้เข้มข้นสามารถบริโภคได้โดยตรงหรือนำไปผสมกับน้ำเปล่าหรือนมเพื่อดื่ม

น้ำผลไม้เข้มข้น ทำอย่างไร

การทำน้ำผลไม้เข้มข้นสามารถทำได้ทั้งในระดับอุตสาหกรรมและระดับครัวเรือน ขั้นตอนในการทำประโยชน์ของน้ำผลไม้เข้มข้นมีดังนี้

  1. การคัดแยกและล้างผลไม้ผลไม้สดที่นำมาผลิตโทษของน้ำผลไม้เข้มข้นจะต้องผ่านการคัดแยกและล้างให้สะอาด เพื่อขจัดสิ่งสกปรก เศษใบไม้ และเศษหินที่ติดมากับผลไม้
  2. การบดหรือคั้นน้ำผลไม้ผลไม้ที่ผ่านการคัดแยกและล้างแล้วจะถูกบดหรือคั้นเพื่อแยกเอาน้ำผลไม้ออกมา
  1. การกรองเอากากออกน้ำผลไม้ที่ผ่านการบดหรือคั้นแล้วจะถูกกรองเอากากออก เพื่อให้ได้น้ำผลไม้ที่ใสสะอาด
  2. การระเหยน้ำออกน้ำผลไม้ที่ผ่านการกรองแล้วจะถูกนำไประเหยน้ำออก โดยอาศัยความร้อนหรือความดันต่ำ เพื่อทำให้น้ำผลไม้มีความเข้มข้นมากขึ้น
  3. การเติมน้ำตาลและสารปรุงแต่งอื่นๆ (ถ้าต้องการ)หลังจากการระเหยน้ำออกแล้ว ผู้ผลิตอาจเติมน้ำตาลหรือสารปรุงแต่งอื่นๆ เช่น กรดซิตริก หรือสารกันบูด เพื่อเพิ่มรสชาติและกลิ่นหอมของน้ำผลไม้เข้มข้น
  4. การบรรจุและฆ่าเชื้อน้ำผลไม้เข้มข้นที่ผ่านการเติมน้ำตาลและสารปรุงแต่งแล้วจะถูกบรรจุในภาชนะที่สะอาดและฆ่าเชื้อ เพื่อป้องกันการปนเปื้อนของเชื้อโรค

น้ำผลไม้เข้มข้น มีประโยชน์หรือไม่

น้ำผลไม้เข้มข้นมีประโยชน์ต่อสุขภาพหลายประการ เช่นให้วิตามิน แร่ธาตุ และสารต้านอนุมูลอิสระ น้ำผลไม้เข้มข้นส่งฟรีเป็นแหล่งที่ดีของวิตามิน แร่ธาตุ และสารต้านอนุมูลอิสระ ซึ่งจำเป็นต่อสุขภาพที่ดี วิตามินและแร่ธาตุในน้ำผลไม้เข้มข้นสูตรต่างๆ เช่น วิตามินซี วิตามินเอ โพแทสเซียม และฟอสฟอรัส สารต้านอนุมูลอิสระในน้ำผลไม้เข้มข้น เช่น แคโรทีนอยด์ ฟลาโวนอยด์ และโพลีฟีนอล ช่วยปกป้องเซลล์จากความเสียหายจากอนุมูลอิสระ ซึ่งอาจนำไปสู่โรคเรื้อรังได้

  • ช่วยบำรุงผิวพรรณ วิตามินซีในน้ำผลไม้เข้มข้นเมนูเด็ดช่วยกระตุ้นการสร้างคอลลาเจน ซึ่งเป็นโปรตีนที่จำเป็นต่อสุขภาพผิวที่ดี แคโรทีนอยด์ในน้ำผลไม้เข้มข้น เช่น เบต้าแคโรทีน ลูทีน และซีแซนทีน ช่วยปกป้องผิวจากแสงแดดและมลภาวะ
  • ช่วยให้ระบบขับถ่ายทำงานได้ดี ไฟเบอร์ในน้ำผลไม้เข้มข้นช่วยเพิ่มกากในอุจจาระ ทำให้อุจจาระเคลื่อนผ่านระบบทางเดินอาหารได้ง่ายขึ้น ช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดอาการท้องผูก
  • ช่วยให้ร่างกายสดชื่น น้ำผลไม้เข้มข้นเป็นแหล่งที่ดีของน้ำตาลธรรมชาติ ซึ่งให้พลังงานแก่ร่างกายและช่วยให้ร่างกายสดชื่น

อย่างไรก็ตาม น้ำผลไม้เข้มข้นมีน้ำตาลสูง จึงควรบริโภคในปริมาณที่เหมาะสม เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาสุขภาพ เช่น โรคอ้วน โรคเบาหวาน และโรคหัวใจ องค์การอนามัยโลกแนะนำให้ผู้ใหญ่บริโภคน้ำตาลไม่เกิน 25 กรัมต่อวัน เด็กและวัยรุ่นควรบริโภคน้ำตาลไม่เกิน 20 กรัมต่อวัน

วิธีบริโภคน้ำผลไม้เข้มข้นอย่างเหมาะสม

  • เลือกน้ำผลไม้เข้มข้นราคาถูกที่ไม่มีน้ำตาลหรือน้ำตาลน้อย
  • ผสมน้ำผลไม้เข้มข้นกับน้ำเปล่าหรือนมเพื่อลดปริมาณน้ำตาล
  • ดื่มน้ำผลไม้เข้มข้นเป็นอาหารว่างหรือเครื่องดื่มแทนอาหารมื้อหลัก
  • ไม่ควรดื่มน้ำผลไม้เข้มข้นมากกว่า 2 แก้วต่อวัน

ข้อเสียน้ำผลไม้เข้มข้น

น้ำผลไม้เข้มข้นเป็นผลิตภัณฑ์แปรรูปจากผลไม้สด โดยผ่านกรรมวิธีการต้มหรือระเหยน้ำออก เพื่อให้เหลือน้ำผลไม้เข้มข้นที่มีปริมาณน้ำตาลสูง โดยปกติน้ำผลไม้เข้มข้นจะมีน้ำตาลประมาณ 60-70% ของน้ำหนัก ซึ่งสูงกว่าน้ำผลไม้สดที่มีน้ำตาลประมาณ 10-12% ของน้ำหนัก

ข้อเสียของน้ำผลไม้เข้มข้น ได้แก่

  • มีแคลอรี่สูง เนื่องจากมีน้ำตาลสูง น้ำผลไม้เข้มข้นจึงมีแคลอรี่สูง ซึ่งอาจทำให้น้ำหนักเพิ่มขึ้นได้
  • มีน้ำตาลสูง น้ำตาลในน้ำผลไม้เข้มข้นน้ำตาลน้อยอาจส่งผลเสียต่อสุขภาพ เช่น ฟันผุ โรคอ้วน โรคเบาหวาน
  • มีสารอาหารน้อยกว่าน้ำผลไม้สด เนื่องจากผ่านกรรมวิธีการแปรรูป น้ำผลไม้เข้มข้นจึงสูญเสียสารอาหารบางชนิดไป เช่น วิตามิน แร่ธาตุ
  • มีสารเติมแต่ง น้ำผลไม้เข้มข้นบางชนิดอาจมีสารเติมแต่ง เช่น สารกันบูด สี กลิ่น ซึ่งอาจส่งผลเสียต่อสุขภาพ

อย่างไรก็ตาม น้ำผลไม้เข้มข้นก็ยังมีประโยชน์อยู่บ้าง เช่น เป็นแหล่งวิตามินและแร่ธาตุบางชนิด เช่น วิตามินซี วิตามินบี และโพแทสเซียม นอกจากนี้ยังช่วยเพิ่มความสดชื่นให้กับร่างกายได้อีกด้วย หากต้องการบริโภคน้ำผลไม้เข้มข้น ควรบริโภคในปริมาณที่พอเหมาะ และเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีน้ำตาลน้อย สารเติมแต่งน้อย หรือปราศจากสารเติมแต่ง

ข้อแนะนำวิธีเก็บรักษาในการบริโภคน้ำผลไม้เข้มข้นอย่างปลอดภั

  • บริโภคในปริมาณที่พอเหมาะ ไม่ควรดื่มเกิน 1-2 แก้วต่อวัน
  • เลือกผลิตภัณฑ์ที่มีน้ำตาลน้อย สารเติมแต่งน้อย หรือปราศจากสารเติมแต่ง
  • ผสมน้ำเปล่าหรือน้ำแข็งเพื่อเจือจางความเข้มข้นของน้ำตาล
  • บริโภคร่วมกับอาหารอื่น ๆ เพื่อไม่ให้ได้รับน้ำตาลมากเกินไป
  • น้ำผลไม้เข้มข้นแคลอรี่สามารถเก็บรักษาได้นานถึง 1 ปี ขึ้นอยู่กับชนิดของผลไม้ วิธีการแปรรูป และวิธีการเก็บรักษา
  • เก็บในที่แห้งและเย็น อุณหภูมิที่เหมาะสมในการเก็บรักษาน้ำผลไม้เข้มข้นคือ 40-60 องศาฟาเรนไฮต์ (4-15 องศาเซลเซียส) ไม่ควรเก็บน้ำผลไม้เข้มข้นไว้ในที่ร้อนหรือในที่ที่มีแสงแดดส่องถึงโดยตรง เพราะจะทำให้รสชาติและคุณค่าทางโภชนาการลดลง
  • เก็บในภาชนะที่ปิดสนิท เพื่อป้องกันไม่ให้อากาศหรือเชื้อโรคเข้าไปปนเปื้อน
  • เก็บให้พ้นมือเด็ก น้ำผลไม้เข้มข้นมีน้ำตาลสูง อาจทำให้เด็กได้รับน้ำตาลมากเกินไป

หากต้องการเก็บรักษาน้ำผลไม้เข้มข้นไว้นานกว่านั้น สามารถเก็บไว้ในช่องแช่แข็งได้ โดยน้ำผลไม้เข้มข้นจะคงคุณค่าทางโภชนาการได้นานถึง 2 ปี

วิธีเลือกน้ำผลไม้เข้มข้น

การเลือกน้ำผลไม้เข้มข้นซื้อที่ไหนควรพิจารณาปัจจัยต่างๆ ดังนี้

  • ชนิดของผลไม้ เลือกน้ำผลไม้เข้มข้นเก็บรักษาอย่างไรที่ทำจากผลไม้สดที่มีคุณภาพดี ไม่ควรเลือกน้ำผลไม้เข้มข้นที่ทำจากผลไม้แปรรูปหรือผลไม้ที่ไม่ได้มาตรฐาน
  • ปริมาณน้ำตาล น้ำผลไม้เข้มข้นส่วนใหญ่มีน้ำตาลสูง จึงควรเลือกน้ำผลไม้เข้มข้นที่มีปริมาณน้ำตาลต่ำหรือปราศจากน้ำตาล
  • สารเติมแต่ง น้ำผลไม้เข้มข้นบางชนิดอาจมีสารเติมแต่ง เช่น สารกันบูด สี กลิ่น ซึ่งอาจส่งผลเสียต่อสุขภาพ จึงควรเลือกน้ำผลไม้เข้มข้นที่ปราศจากสารเติมแต่ง
  • ราคา น้ำผลไม้เข้มข้นมีราคาแตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับยี่ห้อ ชนิดของผลไม้ และปริมาณน้ำตาล จึงควรเลือกน้ำผลไม้เข้มข้นกินอย่างไรที่คุ้มค่ากับราคา

อ้งอิง

ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับน้ำผลไม้เข้มข้น

สูตรสำหรับการทำน้ำผลไม้เข้มข้นเอง